ĐTC Phanxicô: Giáo Lý về Thư Galata - Bài 7 - Những Người Galata Khờ Dại

Xin chào anh chị em,

Chúng ta sẽ tiếp tục việc dẫn giải của Thư Galata được Thánh Phaolô gửi Kitô hữu giáo đoàn Galata. Đây không phải là một điều gì mới mẻ, tức là việc dẫn giải này, nó không phải là cái gì đó của tôi: những gì TA đang học hỏi là những gì Thánh Phaolô nói hết sức xung khắc với Kitô hữu Galata.

Nó cũng là Lời Chúa nữa, vì nó thuộc về Thánh Kinh. Chúng không phải là những gì được ai tạo ra: không. Nó là những gì đã xẩy ra vào thời đó và còn có thể tái diễn nữa. Đấy chỉ là một bài giáo lý về Lời Chúa được diễn tả trong Thư Thánh Phaolô gửi cho Giáo đoàn Galata; ngoài ra không còn gì khác. Cần phải nhớ như thế. Trong các bài giáo lý trước đây, chúng ta đã thấy cách thức Thánh Phaolô tỏ cho những Kitô hữu tiên khởi ở Galata mối nguy hiểm khi họ lìa bỏ đường lối họ đã bắt đầu hành trình bằng việc đón nhận Phúc Âm. Thật vậy, mối nguy cơ là ở chỗ chiều theo khuynh hướng hình thức, một trong những khuynh hướng dẫn đến chỗ giả hình, thái độ chúng ta đã nói đến ở những lúc khác. Việc chiều theo hình thức và chối bỏ phẩm vị mới mẻ mà họ đã lãnh nhận, phẩm vị của những ai được Chúa Kitô cứu chuộc. Đoạn thư chúng ta vừa nghe là đoạn bắt đầu phần hai của bức Thư này. Cho đến lúc này thì Thánh Phaolô đã nói về đời sống của ngài và ơn gọi của ngài: về cách thức ơn Chúa đã biến đổi cuộc sống của ngài, khiến ngài hoàn toàn dấn thân cho việc phục vụ phúc âm hóa. Đến đây, ngài trực tiếp thách thức những Kitô hữu Galata: ngài đưa cho họ những chọn lựa của họ và tình trạng bấy giờ của họ, những gì có thể vô hiệu hóa cảm nghiệm về ân sủng họ đã sống.

Những từ ngữ được Vị Tông đồ này sử dụng để ngỏ cùng Kitô hữu Galata thật sự là không lịch sự gì hết, như chúng ta đã nghe thấy. Ở các Thư khác, chúng ta dễ dàng thấy được những lời bày tỏ như "Chư huynh" hay "các bạn thân mến"; ở đây lại không, vì ngài cảm thấy giận dữ. Ngài nói chung chung về Kitô hữu Galata, và không ít hơn 2 lần ngài cho họ là "khờ dại", một lời lẽ không được lịch sự. Khờ dại, cù lần, có thể mang nhiều ý nghĩa... Ngài nói thế không phải vì họ thiếu thông minh, mà vì, hầu như không ý thức, họ đang có nguy cơ mất đi đức tin nơi Chúa Kitô mà họ đã lãnh nhận hết sức nhiệt tâm. Họ khờ dại vì họ không ý thức thấy rằng mối nguy hiểm ở đây là mối nguy hiểm bị mất đi kho tàng quí giá, mất đi vẻ đẹp, nơi tính chất mới mẻ của Chúa Kitô. Nỗi ngỡ ngàng và phiền muộn của vị Tông đồ này là những gì hiển nhiên. Cảm thấy đắng cay chua xót, ngài đã gợi lên cho những Kitô hữu này ký ức về việc loan báo ban đầu của ngài, được ngài cống hiến cho họ cái khả thể đạt tới một thứ tự do mới mẻ, bất ngờ có được cho tới lúc ấy.

Vị Tông đồ này đặt vấn đề với Kitô hữu Galata, chủ ý làm cho họ bừng tỉnh lương tâm của họ: đó là lý do tại sao nó lại thật mãnh liệt như thế. Chúng là những vấn đề có tính cách hùng biện, vì Kitô hữu Galata ý thức rõ được rằng việc họ tin tưởng vào Chúa Kitô là hoa trái của ân sủng họ nhận được nhờ việc rao giảng Phúc Âm. Ngài đưa họ về lại khởi điểm của ơn gọi Kitô hữu. Lời mà họ đã nghe từ Thánh Phaolô đều tập trung vào tình yêu của Thiên Chúa, hoàn toàn được tỏ hiện nơi cuộc tử nạn và phục sinh của Chúa Giêsu. Thánh Phaolô không tìm thấy được một bày tỏ nào thuyết phục hơn những gì ngài có lẽ đã lập đi lập lại cho họ một số lần trong việc ngài rao giảng rằng: "Không phải là tôi sống nữa mà là Chúa Kitô sống trong tôi. Sự sống tôi hiện sống trong xác thịt đây là tôi sống niềm tin vào Con Thiên Chúa, Đấng đã yêu thương tôi và hiến Mình cho tôi" (Galata 2:20). Thánh Phaolô không muốn biết gì khác ngoài Chúa Kito tử giá (cf. 1Cor 2:2). Kitô hữu Galata cần phải nhìn vào biến cố này, đừng để mình bị phân tâm bởi những thứ rao truyền khác. Tóm lại - ý muốn của Thánh Phaolô là thúc bách các Kitô hữu hãy nhận thức được những gì đang nguy biến ở chỗ họ để mình bị thu hút bởi những tiếng nói của thành phần muốn dẫn họ tới một thứ đạo giáo chỉ biết tuân giữ các chỉ thị một cách thận trọng. Vì họ, thành phần rao giảng mới mẻ đã đến Galata, đã thuyết phục họ phải quay đầu trở lại với các luật lệ những người này đã tuân giữ và hoàn trọn trước khi Chúa Kitô xuất hiện, Đấng nhưng không ban ơn cứu độ.

Ngoài ra, những Kitô hữu Galata đã hiểu rất rõ những gì vị Tông đồ này muốn nói tới. Họ thật sự đã cảm nghiệm được tác động của Thánh Linh nơi cộng đồng của họ, ở chỗ, như nơi các cộng đồng khác, dức bác ái và các đặc sủng khác nhau đã tỏ hiện cả giữa họ nữa. Khi bị thử thách, họ cần phải đáp lại để những gì họ đã nghiệm thấy trở thành hoa trái về tính chất mới mẻ của Thần Linh. Bởi thế, khởi điểm việc họ chấp nhận đức tin là việc khởi động của Thiên Chúa, chứ không phải bởi con người. Thánh Thần đã là tác nhân nơi cảm nghiệm của họ; vậy việc đẩy Thánh Linh vào hậu trường để ưu tiên cho c ác việc làm của họ - tức là việc hoàn trọn các chỉ thị của Lề Luật - sẽ là những gì liều lĩnh dại dột. Tính chất thánh đức là những gì xuất phát từ Thánh Linh và là việc cứu chuộc nhưng không của Chúa Giêsu: chúng ta được công chính hóa là như vậy.

Như thế, Thánh Phaolô mời gọi cả chúng ta nữa hãy suy nghĩ xem chúng ta đang sống đức tin của chúng ta ra sao? Tình yêu của Chúa Kitô, Đấng tử giá và phục sinh, vẫn là tâm điểm của đời sống chúng ta hằng ngày như nguồn mạch cứu độ hay chăng, hay chúng ta cảm thấy hài lòng về một vài hình thức đạo nghĩa để xoa dịu lương tâm của chúng ta? Chúng ta đang sống đức tin của chúng ta ra sao? Chúng ta có gắn bó với kho tàng quí báu, với vẻ đẹp nơi tính chất mới mẻ của Chúa Kitô, hay chúng ta thích một cái gì đó thu hút chúng ta trong chốc lát nhưng rồi lưu lại trong chúng ta những gì là trống rỗng? Những gì là phù du thường hay gõ cửa trong những ngày sống của chúng ta, nhưng nó lại là một thứ ảo tưởng u buồn, khiến chúng ta nông nổi chiều theo và ngăn trở chúng ta khỏi nhận thức được những gì là thực sự đáng sống.

Anh chị em ơi, tuy nhiên, chúng ta hãy tin tưởng rằng ngay cả khi chúng ta bị cám dỗ quay đi thì Thiên Chúa vẫn tiếp tục ban các tặng ân của Ngài. Qua giòng lịch sử, thậm chí ngay cả hôm nay đây, những sự việc xẩy ra giống như những gì đã xẩy ra cho Kitô hữu Galata. Ngay cả hôm nay đây, người ta hô hào chúng ta rằng: "Không, thánh đức là ở nơi các thứ chỉ thị này, nơi những điều kia, các bạn cần phải làm điều này điều nọ", và đề ra một thứ đạo nghĩa có tính cách uyển chuyển, một tính chất uyển chuyển lấy đi khỏi chúng ta cái tự do theo Thần Linh được ơn cứu chuộc của Chúa Kitô ban cho chúng ta. Hãy coi chứng tính cách cứng cỏi họ đề ra cho anh chị em: hãy cẩn thận. Vì ở đằng sau hết những gì là uyển chuyển đều có một cái gì xấu xa tệ hại, không xuất phát từ Thần Linh Chúa. Đó là lý do bức Thư này sẽ giúp chúng ta không nghe theo thánh phần có vẻ bảo thủ này đề ra để làm cho chúng ta thoái hóa đời sống thiêng liêng của chúng ta, và sẽ giúp chúng ta tiến bước  theo ơn gọi vượt qua của Chúa Giêsu.

 Đó là những gì vị Tông đồ này lập lại cho Kitô hữu Galata, khi ngài nhắc nhở họ rằng Chúa Cha "ban Thần Linh cho anh em và thực hiện các phép lạ giữa anh em" (3:5). Ngài nói ở thời hiện tại, ngài không nói "Chúa Cha đã ban cho anh em Thần Linh", đoạn 3, câu 5, không, ngài nói "đang ban"; ngài không nói "đã thực hiện" mà là "đang thực hiện". Vì, bất chấp tất cả mọi khó khăn chúng ta có thể gây ra cho tác động của mình, Thiên Chúa vẫn không bỏ rơi chúng ta, trái lại còn ở với chúng ta bằng tình yêu nhân hậu của Ngài. Ngài như một người cha hằng ngày ngong ngóng đứa con của mình trở về: tình yêu thương này của Chúa Cha không bao giờ biết mỏi mệt về chúng ta.

Chúng ta hãy xin ơn khôn ngoan luôn nhận thức được thực tại này, và hãy tránh xa thành phần bảo thủ đề ra một đời sống khắc khổ có tính cách nhân tạo, đẩy xa khỏi cuộc phục sinh của Chúa Kitô. Việc khổ hạnh thì cần thiết đấy, nhưng khổ hạnh một cách khôn ngoan chứ không phải một cách nhân tạo.

 https://www.vatican.va/content/francesco/en/audiences/2021/documents/papa-francesco_20210901_udienza-generale.html

Đaminh Maria Cao Tấn Tĩnh, BVL, chuyển dịch kèm theo nhan đề và các chi tiết nhấn mạnh tự ý bằng mầu 

DTCPhanxico.ThuGalata-7.mp3  

ĐTC Phanxicô: Giáo Lý về Thư Galata

Bài 5 - Lề Luật như giám hộ viên

Xin chào anh chị em!

Thánh Phaolô, vị đã kính mến Chúa Giêsu và đã hiểu rõ ơn cứu độ là gì, đã dạy chúng ta rằng "con cái của lời hứa" (Galata 4:28) - tức là tất cả chúng ta đây, thành phần đã được công chính hóa bởi Chúa Giêsu Kitô - thì không còn lệ thuộc vào Lề Luật nữa, mà là được kêu gọi thực hành lối sống tự do cần có của Phúc Âm. Tuy nhiên, Lề Luật vẫn còn đó. Thế nhưng  còn đó một cách khác, ở chỗ, vẫn Lề Luật như vậy, vẫn Thập Giới, mà bằng một cách khác, vì tự mình nó không còn được công chính khi Chúa đến. Bởi thế, trong bài giáo lý hôm nay, tôi muốn giải thích điều này. Chúng ta đặt vấn đề: Theo Thư Galata thì đâu là vai trò của Lề Luật? Trong đoạn thư chúng ta vừa nghe, Thánh Phaolô đã nói rằng Lề Luật giống như một giám hộ viên. Đó là một hình ảnh đẹp đẽ, hình ảnh về thứ giám hộ chúng ta đã nói đến trong buổi triều kiến chung vừa rồi, một hình ảnh đáng được tìm hiểu đúng với ý nghĩa của nó.

Vị Tông đồ này dường như gợi ý là Kitô hữu hãy chia lịch sử cứu độ ra làm hai phần, như câu truyện đời của ngài. Có hai giai đoạn: trước khi trở thành tín hữu tin vào Chúa Giêsu Kitô và sau khi đã lãnh nhận đức tin. Ở tâm điểm của hai giai đoạn này là biến cố tử nạn và phục sinh của Chúa Giêsu, một biến cố được Thánh Phaolô giảng dạy để tác động lòng tin tưởng vào Người Con của Thiên Chúa, nguồn mạch ơn cứu độ, và nơi Chúa Giêsu Kitô chúng ta được công chính hóa. Bởi thế, khởi đi từ lòng tin vào Chúa Kitô mới có chuyện Lề Luật có "trước đó" và "sau đó", vì Lề Luật vẫn còn đó, Thập Giới vẫn còn đó, thế nhưng thái độ lại khác nhau trước khi Chúa Giêsu xuất hiện và sau đó. Lịch sử trước đó được xác định là "lệ thuộc Lề Luật". Con người sống theo Lề Luật thì được cứu độ, được công chính hóa; giai đoạn lịch sử tiếp sau đó, tức giai đoạn sau khi Chúa Giêsu xuất hiện, lại sống theo Thánh Linh dẫn dắt (Galata 5:25). Đây là lần đầu tiên Thánh Phaolô sử dụng cụm từ: "lệ thuộc Lề Luật". Ý nghĩa sâu xa này ám chỉ một sự qui phục tiêu cực, tiêu biểu cho thành phần nô lệ: "bị lệ thuộc". Vị Tông đồ này làm sáng tỏ vấn đề khi nói rằng nếu một người "lệ thuộc Lề Luật" thì như thể bị "canh giữ" và "gò bó", một thứ bảo hộ phòng ngừa. Thánh Phaolô nói rằng giai đoạn này đã kéo dài một thời gian lâu dài - từ Moisen, cho tới khi Chúa Giêsu xuất hiện - và mãi mãi tồn tại với những ai sống trong tội lỗi.

Mối liên hệ giữa Lề Luật và tội lỗi sẽ được diễn giải một cách có hệ thống hơn nơi Thư Roma, được viết ít năm sau Thư Galata. Tóm lại, Lề Luật dẫn đến xác định những gì là vi phạm và làm cho dân chúng nhận thức được tội lỗi của họ: "Anh em đã làm như thế nên Lề Luật - Thập Giới - mới nói rằng anh em phạm tội". Hay nói cách khác, như kinh nghiệm chung cho thấy, thứ luật này đưa đến chỗ tác động việc vi phạm. Trong Thư Roma, ngài viết: "Khi chúng ta còn bị tính xác thịt chi phối, thì các đam mê tội lỗi dùng Lề Luật mà hoạt động nơi các chi thể chúng ta, để chúng ta sinh hoa kết quả đưa tới cái chết. Nhưng nay, chúng ta không còn bị Lề Luật ràng buộc nữa, vì chúng ta đã chết đối với cái vẫn giam hãm chúng ta" (Roma 7:5-6) Tại sao? Vì việc công chính hóa của Chúa Giêsu Kitô đã tới. Thánh Phaolô bày tỏ vắn gọn quan điểm của ngài về Lề Luật như thế này: "Tử thần có độc là vì tội lỗi, mà tội lỗi có mạnh cũng tại có Lề Luật" (1Corinto 15:56). Một thứ trao đổi: anh em lệ thuộc lề luật và anh em ở đó như mở đường cho tội lỗi.

Theo chiều hướng ấy thì lề luật đóng vai giám hộ viên như được ám chỉ mới trọn vẹn ý nghĩa. Thế nhưng, Lề Luật là giám hộ viên dẫn anh em đi đâu? Đi đến với Chúa Giêsu. Theo đường lối học thức cổ thời thì giám hộ viên đây không có phận sự được chúng ta qui cho như ngày nay, tức là phận vụ nâng đỡ trợ giúp việc học hành của con trẻ nam nữ nào đó. Trái lại, vào thời ấy thì người này là một kẻ nô lệ có phận sự dẫn đứa con của vị chủ nhân đến thày giáo rồi sau đó mang con của chủ trở về nhà. Người này bảo vệ đứa nhỏ cần phải trông coi cho khỏi nguy hiểm và canh chứng nó cho khỏi các hành vi cử chỉ xấu. Phận vụ của người nô lệ đi trông coi con của chủ này thật sự là việc kèm giữ. Khi đứa nhỏ trưởng thành thì giám hộ viên này hết phận sự. Giám hộ viên được Thánh Phaolô ám chỉ ở đây không phải là thày giáo, mà là người đi kèm theo đứa nhỏ được giao cho kèm giữ, người canh chừng đứa bé và đưa nó về lại nhà.

Việc qui cho Lề Luật những ý nghĩa như thế giúp cho Thánh Phaolô có thể làm sáng tỏ vai trò của Lề Luật trong lịch sử của dân Do Thái. Ngũ Kinh, tức là Lề Luật, là một hành động hào phóng của Thiên Chúa đối với dân của Ngài. Sau việc tuyển chọn Abraham là một hành động cao cả khác Ngài tỏ ra đó là Lề Luật, ở chỗ chỉ cho dân Ngài con đường phải theo. Thật sự là nó có những phận vụ rào chắn, nhưng đồng thời nó lại bảo vệ dân của Ngài, nó đã giáo huấn họ, no đã kỷ cương họ và đã nâng đỡ họ nơi tình trạng yếu kém của họ, nhất là nó đã bảo vệ họ khỏi chiều hướng ngoại giáo; vào thời ấy có rất nhiều thái độ ngoại đạo. Ngũ Kinh dạy rằng: "Chỉ có một Thiên Chúa duy nhất và Ngài đã đưa chúng ta vào con đường của chúng ta". Một hành động thiện hảo của Chúa. Như tôi đã nói, nó thật sự là có những phận vụ rào chắn, nhưng đồng thời nó lại bảo vệ dân của Ngài, nó đã giáo huấn họ, no đã kỷ cương họ và đã nâng đỡ họ nơi tình trạng yếu kém của họ. Đó là lý do tại sao vị Tông đồ này tiếp tục diễn tả câu nói về lứa tuổi non dại. Ngài nói: "Bao lâu người thừa kế còn là thiếu niên thì không khác gì một nô lệ, mặc dù là chủ mọi tài sản. Nó phải ở dưới quyền những người giám hộ và quản lý, cho đến khi mãn hạn người cha đã định. Chúng ta cũng vậy, khi còn là thiếu niên, chúng ta phải làm nô lệ những yếu tố của vũ trụ". (Galata 4:1-3). Nói tóm lại, niềm xác tín của vị Tông đồ này là ở chỗ Lề Luật thật sự đóng một vai trì tích cực - như giám hộ viên kèm giữ người mình coi sóc - thế nhưng nó có một nhiệm vụ giới hạn về thời gian. Nó không thể kéo dài quá xa, vì nó liên hệ tới tầm mức trưởng thành của cá nhân cùng với việc tự do chọn lựa của họ. Khi người ta biết tin tưởng thì Lề Luật mất giá trị kèm giữ của nó và phải nhường bước cho một thẩm quyền khác. Như thế nghĩa là gì? Nghĩa là sau Lề Luật chúng ta có thể nói: "Chúng tôi tin vào Chúa Giêsu Kitô và chúng tôi làm những gì chúng tôi muốn?" Không! Các Giới Răn vẫn còn đó, thế nhưng nó không còn công chính hóa chúng ta. Điều làm cho chúng ta nên công chính đó là Chúa Giêsu Kitô. Các Giới Răn cần phải tuân giữ, thế nhưng chúng không mang lại cho chúng ta sự công chính; đã có những gì là nhưng không của Chúa Giêsu, việc gặp gỡ Chúa Giêsu Kitô mới hoàn toàn công chính hóa chúng ta. Công trạng của đức tin là lãnh nhận Chúa Giêsu. Chỉ có một công trạng duy nhất đó là cởi mở cõi lòng. Vậy chúng ta phải làm gì với các Giới răn đây? Chúng ta cần phải tuân giữ các Giới răn, nhưng như là một thứ phụ giúp để gặp gỡ Chúa Giêsu Kitô thôi.

Giáo huấn về giá trị của Lề Luật này là những gì rất quan trọng, và đáng được cẩn thận suy xét để chúng ta khỏi bị hiểu lầm và trở nên sai lệch. Thật là hữu ích khi chúng ta tự vấn xem chúng ta vẫn sống trong giai đoạn chúng ta cần đến Lề Luật, hay trái lại chúng ta hoàn toàn nhận thức được mình đã lãnh nhận ơn được làm con cái của Thiên Chúa hầu sống trong yêu thương. Chúng ta đang sống ra sao? Bằng nỗi sợ hãi là nếu tôi không làm như thế thì tôi sẽ sa hỏa ngục? Hay tôi sống với cả niềm hy vọng, với niềm vui về ơn cứu độ nhưng không nơi Chúa Giêsu Kitô? Đó là một câu hỏi cần. Cả câu thứ hai này nữa: Tôi có coi thường các Giới răn hay chăng? Không. Tôi tuân giữ chúng, nhưng không tuyệt đối, vì tôi biết rằng chính Chúa Giêsu Kitô là Đấng công chính hóa tôi.

https://www.vatican.va/content/francesco/en/audiences/2021/documents/papa-francesco_20210818_udienza-generale.html

Đaminh Maria Cao Tấn Tĩnh, BVL, chuyển dịch kèm theo nhan đề và các chi tiết nhấn mạnh tự ý bằng mầu