ĐỜI SỐNG TRONG CHÚA THÁNH THẦN
Sống trong Chúa Thánh Thần đòi ta luôn ý thức về sự hiện diện sống động của Ngài trong từng giây phút, từng biến chuyển bên trong cũng như bên ngoài mình. Sống trong Chúa Thánh Thần thì phải luôn đặt mình dưới sự soi sáng và thúc đẩy của Ngài, dám nương theo và buông mình theo sự lôi cuốn của Ngài. Ba phẩm tính thâm sâu và huyền diệu của Thánh Thần là chuẩn mực lý tưởng để ta định hướng và hiện thực hóa đời mình trong tương quan với Thiên Chúa, tha nhân và chính mình.
1. Sống xuất thần (Ektasis):
Ra khỏi mình, hướng tới, gặp gỡ, hòa hợp. Đời sống trong Thánh Thần là do Thánh Thần làm nên, nhưng đòi ta phải có tâm hồn mềm mại để Ngài làm nên. Xuất thần ở đây không phải là sự ngất ngây mơ hồ nào đó, mà là nhằm đến một thái độ sống tích cực, hoàn toàn mở ra cho Thánh Thần hành động: \
Ra khỏi mình: là biết thắng vượt những chướng ngại do lòng ích kỷ gây ra; đừng quá nặng lòng với những lo toan tính toán lợi lộc cho bản thân mình; đừng kềm giữ mình trong cái nhìn thành kiến hay mặc cảm; đừng chặn đứng mình trước những hoàn cảnh khó khăn hay tâm địa xấu xa của người khác; đừng quay quắt với những buồn thương hay thất bại. Hãy cho mình được tự do thanh thoát để ra khỏi mình. Lúc đó, ta mới có niềm vui đích thực: niềm vui được lớn lên và tìm gặp lại bản thân mỗi ngày phong phú hơn.
- Hướng tới: ra khỏi mình để hướng tới Thiên Chúa và tha nhân cách trọn vẹn hơn. Cuộc sống là một hành trình hướng tới để triển nở và hoàn thiện chính mình trong định hướng của Thiên Chúa. Thiên Chúa là khởi điểm vừa là đích điểm, tha nhân là tâm điểm, và bản thân ta là giao điểm. Sự hướng tới đòi ta bắt đầu từ chính Chúa, gắn liền với tâm điểm và đích điểm của đời mình trong sự liên kết. Sự hướng tới cho thấy rằng, kho tàng của ta ở đâu thì lòng trí ta hướng về nơi đó (x. Mt 6,21). Điều này giúp ta dám coi nhẹ những điều thuộc trần gian, để tâm hồn được luôn hướng về Chúa trong bình an.
- Gặp gỡ: khi đã ra khỏi mình và hướng tới, nghĩa là không còn nặng lòng với danh, lợi, thú; không còn cản trở bởi tham, sân, si. Nhờ vậy, ta mới có thể gặp Chúa trong sâu thẳm lòng mình và trong mọi người, mọi việc.
Câu chuyện sau đây cho ta hiểu được ý nghĩa trên[4]:
“Có một vị ẩn sĩ khao khát được thấy Chúa, nhưng không bao giờ được toại nguyện. Vẫn còn có một cái gì vướng mắc trong cái nhìn khiến ông không thể thấy Chúa được. Càng cố gắng đọc kinh cầu nguyện, càng ăn chay hãm mình, ông càng thất vọng. Ông vẫn không biết đâu là chướng ngại khiến ông không thể thấy Chúa. Thế rồi một buổi sáng nọ, ông bỗng reo hò sung sướng vì đã tìm được lý do: đó là một cái tách nhỏ rất đẹp, là kỷ niệm duy nhất của gia đình mà ông cố gắng gìn giữ như một báu vật. Đây cũng là của cải duy nhất mà vị ẩn sĩ còn bám víu vào. Không một chút do dự luyến tiếc, vị ẩn sĩ cầm lấy chiếc tách thân yêu ném xuống nền nhà. Từng mảnh vụn vỡ ra, từng luyến tiếc tan vỡ. Vị ẩn sĩ ngước nhìn lên và sáng hôm đó là lần đầu tiên ông đã nhìn thấy Chúa”.
- Hòa hợp: là đỉnh cao của việc gặp gỡ, là niềm vui sâu xa vì được sống với Chúa và với nhau trong tình yêu. Chỉ có sự hòa hợp hoàn toàn khi không còn ham muốn theo ý riêng, để sống theo ý Chúa trong mọi hoàn cảnh. Từ sự hòa hợp với Chúa ngay trong lòng mình, ta mới có thể đi vào sự hòa hợp với mọi người, không còn chấp mê trước những hình thức, tiểu tiết và cách thế bên ngoài. Sự bình an nội tâm và hạnh phúc chân thực hệ tại mức độ của sự hòa hợp từ chính tâm hồn ta.
2. Sống tự hạ (Kenosis):
khiêm nhu, quên mình, phục vụ, hiện hữu cho. Để sống tự hạ theo cách thức của Thánh Thần, ta hãy để cho mình chìm sâu vào trong Ngài bằng tâm tình “tự hủy”, “tự hiến” của Đức Giêsu. Tâm tình này khiến ta thực sự muốn quên mình, xóa mình trước Thiên Chúa và tha nhân, không còn quan trọng hóa bản thân mình, ý riêng mình, và những gì là của mình. Thật ra, thân phận ta cũng chỉ là bèo bọt hư không, cát bụi hư vô, chẳng cao cả gì để nói hai tiếng “tự hạ”. Nhưng rồi do tham vọng và ảo tưởng về chính mình, nên ta thường tự mãn, thích tự cao, hay đánh bóng bản thân nên dễ đánh mất sự thật về mình. Tuy ơn cứu độ đã nâng ta lên, thần hóa ta, nhưng bản thân ta luôn dễ bị tục hóa. Vì thế cần đặt mình trong tâm tình “tự hủy” để phục vụ mọi người như Đức Giêsu: sẵn sàng làm tất cả những gì Thánh Thần thúc đẩy hầu mang lại an vui cho mọi người. Đời mỗi người chúng ta là một hiện hữu cho, vì mọi sự nơi ta đều được lãnh nhận từ Thiên Chúa cách nhưng không, nên phải cho đi cách nhưng không (x. Mt 10,8). Thánh Thần là quà tặng được trao ban cho ta, để trong Ngài ta trở nên quà tặng được trao ban cho người khác. Quà tặng đầu tiên cần trao ban là một đời sống thánh thiện, làm chứng cho tình yêu nhưng không của Thiên Chúa, bằng cách hiến dâng chính mình không hạn chế cho Thiên Chúa và cho tha nhân.
3. Sống kết hợp (Synthesis) yêu thương,
- Thượng Đế hỏi lại:
Con là ai?
- Linh hồn đáp: Con là con.
- Thượng Đế nói: Ở đây không đủ chỗ cho Ta và con cùng ở, con hãy đi nơi khác!
- Linh hồn ấy trở lại trần gian tu luyện 1000 năm nữa, sau đó lên trời gõ cửa lại. -- Thượng Đế hỏi: Ai đó?
- Linh hồn trả lời: Con.
- Thượng Đế hỏi lại: Con là ai?
- Linh hồn đáp: Con là Ngài.
- Thế là cửa Thiên Đàng mở ra cho linh hồn ấy vào.
Dụ ngôn trên dưới cái nhìn của Kitô giáo, muốn nhấn mạnh rằng: để kết hợp với Thiên Chúa, con người phải xóa mình đi, đừng quan trọng hóa bản thân mình nữa.
Lúc ấy, “cái tôi” bên ngoài như bị mất cái vỏ che chắn, chỉ còn cái cốt tủy bên trong là chính sự hiện diện của Thiên Chúa, làm nên “cái tôi” đích thực của mình. Đối với tha nhân cũng thế, khi ta đã xóa mình hoàn toàn, thì tự động ta có khả năng nối kết tất cả mọi người trong sự kết hợp hài hòa, để đưa tất cả vào tình yêu của Chúa Ba Ngôi. Chính thánh Inhaxiô đã mạnh mẽ khẳng định rằng: dấu chỉ đích thực của mức trưởng thành thiêng liêng không phải là kinh nguyện thể thức, cũng chẳng phải là cầu nguyện chiêm niệm, nhưng là từ bỏ chính mình (x. LT 189). Thánh nhân hiểu từ bỏ chính mình trước hết là hớn hở tiếp nhận những nhọc nhằn và thử thách, vì tùng phục cũng như vì bác ái, để nói lên lòng yêu mến đối với Thiên Chúa và tha nhân.
Cũng vậy, tiêu đích của Linh Thao không phải là mức hoàn thiện trong cầu nguyện, nhưng là nỗ lực để trả lại tự do cho bản ngã bằng cách giải phóng nó khỏi những khuynh hướng ích kỷ của cái tôi, để tìm gặp ý Chúa (x. LT 1). Có những chỗ khác, thánh Inhaxiô chỉ đơn giản nói rằng, chủ đích của Linh Thao là cuộc chinh phục chính mình (x. LT 21). Đó là điều làm cho cầu nguyện nên dễ dàng và mọi hành động của ta trở thành trạng thái kết hợp với Chúa.
NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CỦA CON NGƯỜI TRONG CHÚA THÁNH THẦN
Kitô hữu là con người của Thánh Thần, nhưng đó là một tiến trình rộng mở suốt đời. Trong tiến trình này luôn có những cám dỗ bên trong và lôi kéo bên ngoài khiến ta lạc bước, dễ suy thoái và trở lại với kiểu “sống tự nhiên không có Thần Khí” (Gd 1,19). Cần kiểm tâm và phân định từng ngày để được làm mới lại trong Thánh Thần. Con người của Thánh Thần có những đặc điểm sau:
1. Là con người tự do (x. 2Cr 3, 17)
Vì đã để cho Thánh Thần hướng dẫn (x. Gl 5,18), nên con người được giải thoát khỏi chính mình, trở thành con cái tự do của Thiên Chúa. Khi đó, luật của Thiên Chúa chính là luật của tình yêu và tự do. Tự do vì không còn bị chế ngự bởi các đam mê của xác thịt (x. Gl 5,16); không còn nô lệ tội lỗi, không còn bị ràng buộc bởi những chuyện phù phiếm và lối sống trần tục, để sống “công chính, bình an và hoan lạc trong Thánh Thần” (Rm 14,17). Cuộc đời như vậy giống bức thư của Chúa Kitô viết bằng mực Thần Khí, gửi đến những người chung quanh (x. 2Cr 3, 3).
2. Là người có não trạng thiêng liêng (x. Rm 8,5; 1Cr 10,15)
Người của Thánh Thần thường nghĩ đến những thực tại thần thiêng (x. Cl 3,1-4): thích những điều thuộc về Thiên Chúa, ham mê đọc Thánh Kinh để đào luyện bản thân, biết lắng nghe Lời, đón nhận Lời và thực thi Lời, vì người ấy đã trưởng thành trong Đức Kitô (x. Dt 5,13-14). Chính Thánh Thần luôn soi sáng mở lòng, khiến tâm hồn dễ nhạy cảm với những giá trị thiêng liêng, với ý muốn của Thiên Chúa. Trong hướng này, người của Thánh Thần luôn đặt trọng tâm là tìm kiếm Nước Thiên Chúa trước hết (x. Mt 6,33) và mọi thứ khác thành phụ thuộc, và việc chủ yếu là tìm cách loan báo Đức Kitô và trở nên chứng tá Tin Mừng (x.1Cr 9,16).
3. Là người nhiệt tình dấn thân phục vụ (1Cr 12,4-11)
Phục vụ là thái độ nền tảng chi phối toàn bộ cuộc sống của con người thuộc về Thánh Thần, Đấng tự hiến cho sự kết hợp yêu thương giữa Chúa Cha và Chúa Con, cũng như kết hợp mọi người trong Thiên Chúa. Phục vụ cũng là một lựa chọn cơ bản và là mục tiêu để sống cho Thiên Chúa và tha nhân như Đức Kitô, Đấng trao ban Thần Khí của Ngài cho chúng ta (x. Mt 20,28). Sự phục vụ trong Thánh Thần chủ yếu là xây dựng nhiệm thể Đức Kitô (x. Ep 4,12), tất cả đều phải nhằm vào việc xây dựng Hội Thánh (x. 1Cr 14,26), không như những hình thức phục vụ khác của thế gian (x. Mt 20,24-28).
Sự phục vụ theo Thánh Thần là:
- Phục vụ trong tinh thần hiệp nhất:
Người của Thánh Thần luôn cảnh giác tối đa trước những hành vi và lời nói của mình cũng như của tha nhân, để tránh sự phân rẽ hay phân hóa trong nội bộ Hội Thánh. Mọi tranh chấp, bất hòa, chia rẽ đều do sự xúi giục của ma quỉ mà ra. Vì thế người của Thánh Thần luôn “theo đuổi những gì đem lại bình an và những gì xây dựng cho nhau.” (Rm 14,19).
- Phục vụ vô vị lợi vì lòng mến:
Thánh Thần là ngôi vị biểu lộ sự tự hiến. Ngài luôn thúc giục ta phục vụ vì lòng mến, không đòi hỏi, không chờ đợi đáp trả, không lo sợ thiệt thòi, không khép lại trước một vô ơn, không chán nản trước một lãnh đạm, “vui lòng phục vụ như thể phục vụ Chúa chứ không phải người ta” (Ep 6,7).
- Phục vụ khiêm tốn và âm thầm:
Thánh Thần được ví như chiều sâu của Thiên Chúa, nên không chấp nhận việc phô trương bề mặt, không thích kiểu bày tỏ bản thân qua những việc tốt lành. Ngài luôn ẩn mặt mà vẫn hoạt động thâm sâu nơi mỗi người cách âm thầm, nhẹ nhàng, không áp đặt. Phục vụ là thái độ của người tôi tớ chứ không phải tính cách của kẻ cả, nên luôn nhận mình “là đầy tớ vô dụng, chỉ làm việc bổn phận đấy thôi” (Lc 17,10).
- Phục vụ trong tinh thần từ bỏ:
Từ bỏ là điều kiện tiên quyết của người môn đệ Đức Kitô, và cũng là tiêu điểm cuối cùng để trở nên đồng hình đồng dạng với Ngài (x. Mc 10,45). Không thể phục vụ theo cảm tính hay sở thích cá nhân, vì như vậy là phục vụ cách tùy tiện và ngẫu hứng. Cũng không thể phục vụ với tính cách bài bác, phê phán, chống chọi, đòi được theo ý mình. Nói thế không có nghĩa là không góp ý xây dựng, không bộc lộ quan điểm đúng đắn, không đánh giá và xét lại… Nhưng điều quan trọng là biết mình phải từ bỏ những gì để Thánh Thần có thể đem lại sức sống mới cho bản thân và cộng đoàn.
Phục vụ trong tinh thần từ bỏ cũng là phục vụ trong sự nghèo khó như Chúa Giêsu (Lc 9, 58), Đấng đã chọn con đường thập giá. Bản thân Ngài cương quyết từ chối con đường thành công, quyền lực, ảnh hưởng và thế lực. Ngài chọn con đường thấp kém, hèn mọn, xem ra bất lực, là con đường của những người nghèo khổ.
Đặc điểm rất riêng nơi người của Thánh Thần là con người nghèo khó: chọn sự thất thế chứ không phải quyền thế; chọn việc bị coi thường chứ không phải sự nổi tiếng; chọn sự sinh hoa kết trái âm thầm, chứ không phải những lời tán dương ca ngợi, chỉ để Thiên Chúa được nhận biết và yêu mến.
4. Là người mang 9 hoa trái của Thánh Thần (Gl 5, 22-23)
Như nhựa sống trong thân cây mang lại hoa quả đúng mùa, Thánh Thần hoạt động trong tâm hồn Kitô hữu cũng mang đến những mùa gặt thiêng liêng với nhiều hoa trái thánh thiện. Hoa trái đó là: “bác ái, hoan lạc, bình an, nhẫn nhục, nhân hậu, từ tâm, trung tín, hiền hoà, tiết độ”. Chúng ta cần đi vào chiều sâu nội dung của từng từ ngữ này:
- Bác ái (agape):
Là lòng nhân từ không lay chuyển; là tình yêu thương cho đến cùng; luôn làm những điều tốt lành cho người khác, dù họ có đối xử tệ bạc hoặc làm tổn thương ta. Đó là tình yêu đem đến tự do và sức mạnh, có thể hàn gắn và chữa lành mọi vết thương. Đó chính là tình yêu của Thánh Thần thể hiện nơi ta, để sự yếu đuối trong ta trở nên mạnh mẽ; để sự nghèo khó của ta trở nên giàu có; để tính hay thay đổi của ta trở nên kiên định; để tính hèn nhát nơi ta trở nên can đảm…
- Hoan lạc (chara):
Từ này trong tiếng Hy Lạp dùng để diễn tả niềm vui sâu xa trong Chúa (Tv 30,11; Rm 14,17; 15,13). Đó là niềm vui được sống kết hợp với Thiên Chúa, hòa hợp với bản thân, tương hợp với tha nhân, dung hợp với thiên nhiên. Đó là sự sống tươi mới từng ngày bừng lên trong tâm hồn do Thánh Thần mang lại.
- Bình an (eirene):
Từ này trong tiếng Hy Lạp chỉ sự an cư lạc nghiệp dưới một chế độ công bình bác ái của một vị minh quân, vừa có nghĩa tương đương với chữ Shalom trong tiếng Do Thái: là đem lại tất cả những gì lợi ích và tốt đẹp nhất cho con người. Đây là sự bình an của một tâm hồn ý thức sâu xa rằng, cuộc đời mình ở trong tay Chúa. Có những đau thương và những tối tăm trong cuộc đời, nhưng trong Thánh Thần, linh hồn vẫn sống bình an, vì đã tin tưởng và phó thác mọi sự cho Chúa. Đó chính là sự bình an mà Chúa Giêsu trao ban cho các môn đệ ngày phục sinh, và hôm nay cho những ai sống trong Thần Khí của Ngài.
- Nhẫn nhục (makrothumia):
Trong 1Macabêô 8,4 cho thấy nhẫn nhục là sự chiến thắng của tinh thần ngay trong thất bại, không bao giờ chịu khuất phục hoặc thất chí nản lòng trước mọi gian nan khốn khó. Tân Ước cũng đã nhiều lần dùng từ nhẫn nhục này để chỉ tấm lòng của Thiên Chúa đối với chúng ta (x. Rm 2,4; 9,22; 1Tm 1,18; 1Pr 3,20). Chính qua sự nhẫn nhục này mà ta thấy được nội lực thâm sâu của một con người chân chính, nhờ vào sức mạnh của Thánh Linh.
- Nhân hậu (chrestoter):
Từ này được dùng trong Tân Ước được dịch là hiền lành hay ngọt ngào (x. Tt 3,4; Rm 2,4). Rượu lâu năm được gọi là chrestos: ngọt dịu. Ách của Đức Kitô được gọi là chrestos (Mt 11,30). Những ai mang hoa trái của Thánh Thần cũng nhân hậu ngọt ngào như Đức Kitô.
- Từ tâm (agathosune):
Thánh Phaolô dùng từ này chỉ có trong Thánh Kinh chứ không có trong Hy văn (x. Rm 15,14; Ep 5,9; 2Tx 1,11). Từ agathosune chỉ sự tốt lành, nhưng mang tính sửa dạy và đưa con người vào sự đúng đắn, chẳng hạn trường hợp Chúa Giêsu thanh tẩy đền thờ. Kitô hữu là người có tâm tính tốt lành, nhưng cũng mạnh mẽ chứ không yếu nhược trước những sai lệch của đời sống con người.
- Trung tín:
Là một lòng một dạ không thay đổi. Từ ngữ này được dùng rất nhiều trong Kinh Thánh, để chỉ trước tiên đến Thiên Chúa “là Đấng giữ lòng trung tín mãi muôn đời” (Tv 146, 6). Người sống trung tín là người thể hiện được tấm lòng cao cả của Thiên Chúa. ề 5/8/2018 Đời sống trong Chúa Thánh Thần
- Hiền hòa (praotes):
Từ này có ba nghĩa:
+ Tuân phục ý Chúa (x. Mt 5,5; 11,29; 21,5).
+ Dễ dạy, biết tự hạ để học hỏi (x. Gc 1,21).
+ Là người thông hiểu, khôn khéo (x. 1Cr 4,21; 2Cr 10,1). Hiền hòa theo nghĩa Thánh Kinh là phẩm hạnh cao quí mà chỉ Chúa mới có thể ban cho.
- Tiết độ (egkrateia):
Platon thường dùng từ này với nghĩa “tự chủ”, làm chủ mọi ước vọng và đam mê thể chất (x. 1Cr 7,9); có kỷ luật bản thân (x. 1 Cr 9,25), không chạy theo sở thích. Nhiều chỗ khác trong Tân Ước cũng nói tới hoa quả công chính và thánh thiện mà đời sống trong Thánh Thần mang lại (x. Ga 15,2; Ep 5,9; Pl 1,11; Gc 3,17; Cl 3,12). Thánh Phaolô cho thấy Kitô hữu là người đã chết với Chúa Kitô, và đã sống lại với sự sống mới tinh sạch, không còn những thói hư tật xấu của con người cũ. Tâm hồn họ đã trở thành vùng đất tốt để các hoa trái của Thánh Thần phát sinh dồi dào. Dựa trên đức tin, Lời Chúa và Bí tích thì Kitô hữu đã là người của Thánh Thần, nhưng thực tế vẫn chưa, vì tội lỗi và hoạt động của ma quỉ vẫn còn xâm nhập dưới mọi hình thức, nên còn phải phấn đấu và vươn lên mỗi ngày cho đến suốt đời.
Kết luận
Mỗi ngày sống, mỗi biến cố, cần đặt mình lại trong Chúa Thánh Thần, là Đấng đang hiện diện trong tâm hồn ta; là Đấng đang điều khiển Giáo Hội và canh tân đời sống nhân loại; là Đấng đang làm nên trời mới đất mới, đang điều hướng con người và vũ trụ qui tụ về nguồn sống vĩnh hằng là chính Đức Kitô, cho Thiên Chúa. Cần tha thiết đặt mình trong Chúa Thánh Thần để lắng nghe được tiếng thì thầm của Ngài; để được thấy mọi cái trong ánh sáng của Ngài; để hiểu được ước muốn và hành động của Ngài; để cảm nhận tình yêu và sức sống của Ngài đang tràn dâng trong tâm hồn; để ta được sống trọn vẹn mọi giây phút của đời mình trong Ngài, hầu trở nên con người đích thực của Ngài, mang lại hoa trái thiêng liêng phong phú cho cuộc sống hôm nay mà Thiên Chúa đang mong đợi nơi mỗi người chúng ta trong Đức Kitô.
Lời nguyện :
Lạy Chúa là Thần Khí, là Sự Sống và là Tình Yêu! Xin cho con được ở trong Ngài, Để con sống vì tình yêu, để con yêu vì cuộc sống. Biết yêu những gì tốt đẹp, biết ghét những điều xấu xa. Xin cho con biết đưa tình yêu vào cuộc sống, Biết đưa cuộc sống vào tình yêu. Để từng giây phút con yêu, làm nên cuộc đời con sống, Hòa nhập cả hai nên một: sống là yêu, yêu là sống. Xin cho con lắng nghe Ngài trong từng ngày con sống, từng lời con nói, từng việc con làm, từng điều con thực hiện. Xin cho con luôn sống theo từng tác động của tình yêu Chúa, không làm gì mà không phải bởi tình yêu, để Chúa luôn sống động trong con, và con luôn sống động trong Chúa. Amen.
Lm. Thái Nguyên
